درمان ناهنجاری فک(کجی،انحراف،جلو و عقب بودن) با ارتودنسی و جراحی

مال اکلوژن به ارتباط نامناسب بین فک بالا و فک پایین یا بی‌نظمی و نامرتبی کلی دندان‌ها گفته می‌شود. این ناهنجاری‌ها آنقدر شایع هستند که اکثر افراد حداقل یک نوع از آنها را تا حدی تجربه می‌کنند. بی‌نظمی دندان‌ها و روی هم قرار نگرفتن آنها پی‌آمد عامل‌های ژنتیکی در ترکیب با عادت‌های دهانی نامناسب یا عامل‌های دیگر در سنین پایین است. مال اکلوژن متوسط باید توسط متخصص ارتودنسی درمان شود.

طبقه‌بندی ناهنجاری‌های فک و دندان


برای این که فک‌ها و دندان‌ها به خوبی روی هم قرار بگیرد، باید کاسپ (برآمدگی‌های) دندان‌های آسیاب اول بالا در شیارهای دندان‌های آسیاب اول پایین قرار بگیرد. تمام دندان‌های دیگر نیز باید هم‌راستا باشند و به خوبی روی هم قرار بگیرند. هر گونه تغییر و بی‌نظمی نوعی ناهنجاری محسوب می‌شود.

مال اکلوژن به سه دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شود:

کلاس سه: مال اکلوژن کلاس سه یا آندربایت به حالتی گفته می‌شود که فک و دندان‌های پایین جلوتر از فک و دندان‌های بالا باشد.

انواع ناهنجاری فک و دندان ؟


علل نامرتب شدن دندانها


ناهنجاری فک و نامرتبی دندان‌ها عموماً ارثی است. البته رفتارهای دیگر یا عارضه‌های مختلفی که ساختار و شکل فک را تغییر می‌دهد، نیز باعث بروز این ناهنجاری‌ها می‌شود.

این رفتارها و عارضه‌های تاثیرگذار عبارتند از:

علائم ناهنجاری های فک و دندان؟


اختلال‌های فک و دندان، بسته به نوع این ناهنجاری، ممکن است خفیف یا شدید باشد. علائم معمول مال اکلوژن عبارت است از:

تشخیص ناهنجاری های فک و دندان

ناهنجاری‌های فک و دندان معمولاً بر پایه‌ی بررسی پرونده‌ی پزشکی بیمار و معاینه‌ی بالینی و معاینه‌ی دهان و دندان تشخیص داده می‌شود.

بیماران برای ارزیابی کامل و درمان باید به دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی مراجعه کنند.

آزمایش‌های زیر به منظور ارزیابی مشکل انجام می‌شود:

دلایل درمان ناهنجاری های فک و دندان


مال اکلوژن شدید باعث ناهنجاری اسکلتی پایین صورت می‌شود. چنانچه ناهنجاری بسیار شدید باشد، متخصص ارتودنسی با همکاری جراح فک و صورت سعی می‌کند که ناهنجاری را اصلاح و فک را بازسازی کند. هیچ گاه برای درمان و اصلاح ناهنجاری‌های فک و صورت دیر نیست.

کودکان و بزرگسالان، هر دو می‌توانند عمل‌های اصلاحی را انجام دهند و از داشتن لبخندی زیبا با دندان‌های صاف و مرتب لذت ببرند.

مهم‌ترین دلایل برای شروع درمان ارتودنسی و رفع ناهنجاری فک و دندان عبارت است از:

درمان ناهنجاری های فک و دندان


درمان ناهنجاری فک و دندانها وابسته به شدت و نوع آن عبارتند از:

بریس یا پلاک‌های دندانی

درمان ارتودنسی سه مرحله دارد. در مرحله‌ی اول از وسایل ارتودنسی برای ایجاد فضا در دهان استفاده می‌شود؛ برای مثال اکسپندر یا وسیع کننده کام برای پهن‌تر کردن کام و میله‌های زبانی (lingual bars) برای پهن کردن فک پایین به کار برده می‌شود. گام بعدی مرحله‌ی اصلاحی فعال است که در آن دندان‌ها سیم‌کشی می‌شود یا از بریس و پلاک‌های دندانی استفاده می‌شود. سپس دندان‌ها تنظیم و مرتب می‌شود و مال اکلوژن اصلاح می‌شود، طول درمان به شدت ناهنجاری و بی‌نظمی دندان‌ها و مشکلات فک بستگی دارد.

مرحله‌ی سوم مرحله‌ی نگهداری است، بعد از برداشتن بریس لازم است که بیمار از ریتینر یا پلاک نگهدارنده‌ی ثابت یا متحرک استفاده کند و هر شش ماه یک بار به متخصص ارتودنسی مراجعه کند تا نتایج به دست آمده حفظ شود.

انواع بریس های ارتودنسی

جراحی اصلاحی فک یا جراحی ارتوگناتیک

جراحی فک معمولاً داخل دهان انجام می‌شود و جای زخمی را روی چانه، فک یا دور دهان باقی نمی‌گذارد. البته گاهی اوقات لازم است که برش‌های کوچکی خارج دهان ایجاد شود. جراح استخوان‌های فک را می‌برد و آنها را در موقعیت صحیح قرار می‌دهد. جراح بعد از اتمام جابجایی فک، استخوان‌ها را با رابر بند، سیم، پیچ یا پلاک‌های استخوانی ظریف در موقعیت جدید ثابت نگه می‌دارد.

این پیچ‌ها که کوچکتر از براکت‌های ارتودنسی هستند، به مرور زمان به استخوان فک جوش می‌خورند. استخوان اضافی در بعضی موارد به فک اضافه می‌شود.

جراح استخوان لازم برای پیوند را از نقاط دیگر بدن بیمار، مانند پا، دندان یا مفصل ران می‌گیرد و آن را با پیچ و پلاک محکم می‌کند. همچنین استخوان در بعضی موارد فرم‌دهی می‌شود تا فک‌ها و دندان‌ها بهتر روی هم قرار بگیرد. جراحی فک را می‌توان روی فک بالا، فک پایین، چانه یا ترکیبی از این نقاط انجام داد.

دوران بهبود بعد از جراحی فک

بیمار بعد از به هوش آمدن خوابالود است و دور دهان و صورتش دردناک و متورم است. جراح حین عمل مراقب است که آسیبی به عصب‌های کشیده شده در امتداد فک نزند، بااین حال بعضی نقاط صورت بلافاصله بعد از جراحی بی‌حس خواهد بود. این بی‌حسی معمولاً به مرور زمان برطرف می‌شود. بیمار بعد از به هوش آمدن می‌تواند دهانش را باز کند جراح کش‌هایی را روز بعد از عمل به بریس‌های دندان‌های بالا و پایین متصل می‌کند تا دندان‌ها به سمت موقعیت صحیح هدایت شود. صورت تا چند روز بعد از جراحی متورم است و مقداری کبودی، به ویژه زیر چانه و گاهی اوقات روی گردن وجود دارد، کبودی‌های گردن به کبودی‌های در حال برطرف شدن فک‌ مربوط می‌شود. بیمار بعد از یک تا دو روز می‌تواند فعالیت‌های معمول خود را انجام دهد و طبق روال معمول از دهان استفاده کند.