درمان ناهنجاری فک(کجی،انحراف،جلو و عقب بودن) با ارتودنسی و جراحی

1
به این مطلب نمره دهید

مال اکلوژن به ارتباط نامناسب بین فک بالا و فک پایین یا بی‌نظمی و نامرتبی کلی دندان‌ها گفته می‌شود. این ناهنجاری‌ها آنقدر شایع هستند که اکثر افراد حداقل یک نوع از آنها را تا حدی تجربه می‌کنند. بی‌نظمی دندان‌ها و روی هم قرار نگرفتن آنها پی‌آمد عامل‌های ژنتیکی در ترکیب با عادت‌های دهانی نامناسب یا عامل‌های دیگر در سنین پایین است. مال اکلوژن متوسط باید توسط متخصص ارتودنسی درمان شود.

طبقه‌بندی ناهنجاری‌های فک و دندان


22

برای این که فک‌ها و دندان‌ها به خوبی روی هم قرار بگیرد، باید کاسپ (برآمدگی‌های) دندان‌های آسیاب اول بالا در شیارهای دندان‌های آسیاب اول پایین قرار بگیرد. تمام دندان‌های دیگر نیز باید هم‌راستا باشند و به خوبی روی هم قرار بگیرند. هر گونه تغییر و بی‌نظمی نوعی ناهنجاری محسوب می‌شود. مال اکلوژن به سه دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شود:

  • کلاس یک: کلاس یک شایع‌ترین نوع مال اکلوژن است. چنانچه دندان‌های بالا اندکی روی دندان‌های پایین را پوشانده باشد و بایت مشکل دیگری نداشته باشد، ناهنجاری از نوع کلاس یک است.
  • کلاس دو: مال اکلوژن کلاس دو یا اوربایت به حالتی گفته می‌شود که دندان‌ها و فک بالا به شکلی غیرعادی دندان‌ها و فک پایین را بپوشاند.

کلاس سه: مال اکلوژن کلاس سه یا آندربایت به حالتی گفته می‌شود که فک و دندان‌های پایین جلوتر از فک و دندان‌های بالا باشد.

انواع ناهنجاری فک و دندان


33
  • شلوغی و به هم فشردگی دندانها: شلوغی دندان‌ها یکی از شایع‌ترین مشکلات ارتودنسی است. این ناهنجاری غالباً پی‌آمد کمبود فضا است و باعث کج شدن و همپوشانی دندان‌ها می‌شود.
  • فاصلهدار بودن دندانها: ممکن است دو یا چند دندان فاصله‌دار باشد. دندان غائب، کوچک بودن دندان‌ها، زبان زدن و مکیدن انگشت شست از شایع‌ترین علل فاصله‌دار شدن دندان‌ها به شمار می‌آید. اگر فضای موجود در فک برای دندان‌ها بیش از حد کم یا زیاد باشد، دندان‌ها نامرتب می‌شود و دندان‌های دائمی در جای مناسب درنمی‌آید.
  • اپن بایت: اپن بایت به حالتی گفته می‌شود که دندان‌های جلو دندان‌های پایین را نپوشاند. اگر دندان‌های جلوی بالا و پایین روی هم قرار نگیرد، دهان باز می‌ماند. از اپن بایت دندان‌های جلو با اصطلاح اپن بایت قدامی یاد می‌شود. البته ممکن است دندان‌های کنار و عقب دهان هم روی هم قرار نگیرد.
  • اورجت: اورجت وضعیتی است که دندان‌های بالا در راستای افقی از دندان‌های پایین جلو زده باشد. این ناهنجاری جویدن غذا و صحبت کردن را مختل می‌کند.
  • اوربایت: کاملاً نرمال است که دندان‌های جلوی پایین قدری با دندان‌های جلوی بالا همپوشی داشته باشد، اما اگر همپوشی زیاد باشد و مشکل اوربایت وجود داشته باشد، دندان‌های جلوی بالا در لثه‌های پایین و دندان‌های جلوی پایین در سقف دهان فرو می‌رود.
  • آندربایت یا کراس بایت قدامی: اگر دندان‌های جلوی پایین بسیار جلوتر از دندان‌های جلوی بالا باشد، مشکل آندربایت به وجود می‌آید که اصطلاحاً کراس بایت قدامی گفته می‌شود.
  • کراس بایت: کراس بایت زمانی ایجاد می‌شود که دندان‌های بالا پشت دندان‌های پایین قرار بگیرد. این ناهنجاری ممکن است در یک یا هر دو طرف فک رخ دهد و دندان‌های جلو یا عقب را درگیر کند.
  • دیاستم یا فاصله بین دندانی: دیاستم به فاصله‌ی بین دو دندان مجاور، معمولاً دو دندان جلو گفته می‌شود.
  • دندان نهفته: دندان نهفته به دندانی گفته می‌شود که نتوانسته است به طور طبیعی از لثه بیرون بزند. برای درمان دندان نهفته لازم است که دندان کشیده شود یا لثه از روی دندان کنار زده شود تا بتوان آن را با درمان ارتودنسی به سطح آورد.
  • دندان غائب: دندان ممکن است در اثر آسیب دیدگی یا سانحه یا به دلیل ساده‌ای مانند رشد نامناسب دندان از دست برود.

علل نامرتب شدن دندانها


ناهنجاری فک و نامرتبی دندان‌ها عموماً ارثی است. البته رفتارهای دیگر یا عارضه‌های مختلفی که ساختار و شکل فک را تغییر می‌دهد، نیز باعث بروز این ناهنجاری‌ها می‌شود. این رفتارها و عارضه‌های تاثیرگذار عبارتند از:

  • مکیدن مداوم پستانک در دوران نوزادی یا خردسالی
  • مکیدن انگشت شست
  • استفاده مداوم و طولانی مدت از شیشه شیر در دوران نوزادی یا کودکی
  • شکاف لب یا کام (لب شکری)
  • آسیب دیدگی‌ای که منجر به جابجا شدن فک شود.
  • تومورهای فک یا دهان
  • کوتاهی در رعایت بهداشت دهان و دندان
  • نهفته بودن یا بدشکلی دندان‌ها

علائم ناهنجاری های فک و دندان


علائم اختلال‌های فک و دندان، بسته به نوع این ناهنجاری، ممکن است خفیف یا شدید باشد. علائم معمول مال اکلوژن عبارت است از:

  • نامرتبی و بی‌نظمی دندان‌ها و روی هم قرار نگرفتن دندان‌ها
  • تغییر شکل صورت
  • گاز گرفتن مداوم زبان یا داخل گونه‌ها
  • ناراحتی هنگام جویدن یا گاز زدن به غذا
  • مشکلات گفتاری، مانند نوک زبانی حرف زدن
  • نفس کشیدن از راه دهان، به جای بینی

تشخیص ناهنجاری های فک و دندان


4

ناهنجاری‌های فک و دندان معمولاً بر پایه‌ی بررسی پرونده‌ی پزشکی بیمار و معاینه‌ی بالینی و معاینه‌ی دهان و دندان تشخیص داده می‌شود. بیماران برای ارزیابی کامل و درمان باید به دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی مراجعه کنند. آزمایش‌های زیر به منظور ارزیابی مشکل انجام می‌شود:

  • رادیوگرافی دندان (لینک به مقاله تصویربرداری از دندان): در این روش تشخیصی از اشعه‌ی الکترومغناطیس نامرئی برای تهیه‌ی تصاویری از بافت‌های داخلی، استخوان‌ها، دندان‌ها و اندام‌های دهان یا سر استفاده می‌شود. تصویر روی فیلم چاپ می‌شود یا به صورت دیجیتال روی رایانه نمایش داده می‌شود.
  • قالب‌گیری از دندان‌ها: با استفاده از گچ مخصوص از دندان‌ها قالب گرفته می‌شود و متخصص ارتودنسی ناهنجاری فک و دندان‌ها را روی این مدل بررسی می‌کند.

دلایل درمان ناهنجاری های فک و دندان


مال اکلوژن شدید باعث ناهنجاری اسکلتی پایین صورت می‌شود. چنانچه ناهنجاری بسیار شدید باشد، متخصص ارتودنسی با همکاری جراح فک و صورت سعی می‌کند که ناهنجاری را اصلاح و فک را بازسازی کند. هیچ گاه برای درمان و اصلاح ناهنجاری‌های فک و صورت دیر نیست. کودکان و بزرگسالان، هر دو می‌توانند عمل‌های اصلاحی را انجام دهند و از داشتن لبخندی زیبا با دندان‌های صاف و مرتب لذت ببرند. مهم‌ترین دلایل برای شروع درمان ارتودنسی و رفع ناهنجاری فک و دندان عبارت است از:

  • کاهش خطر پوسیدگی دندان: ناهنجاری فک و صورت غالباً منجر به ایجاد الگوی سایش غیریکنواخت روی دندان‌ها می‌شود. سایش مداوم یک دندان آن را در برابر ساییدگی و پوسیدگی آسیب‌پذیر می‌کند.
  • آسانتر شدن رعایت بهداشت دهان و دندان: شلوغی و به هم فشردگی دندان‌ها یکی از انواع مال اکلوژن است. زمانی که تعداد زیادی دندان بر سر تصاحب فضایی اندک با هم رقابت می‌کنند، تمیز کردن دندان‌ها و لثه‌ها دشوار می‌شود. مسواک زدن و تمیز کردن دندان‌های صاف و مرتب بسیار آسان‌تر است.
  • کاهش خطر ابتلا به سندروم مفصل فکی ـ گیجگاهی (TMJ): ناهنجاری فک و دندان منجر به ابتلا به سندروم مفصل فکی ـ گیجگاهی می‌شود. سردرد، درد صورت و دندان قروچه کردن در خواب، همگی نتیجه‌ی فشار بیش از حدی است که به مفصل فکی گیجگاهی وارد می‌شود. مرتب کردن دندان‎ها این فشار را کاهش می‌دهد و علائم را از بین می‌برد.

درمان ناهنجاری های فک و دندان


درمان ناهنجاری فک و دندانها وابسته به شدت و نوع آن عبارتند از:

بریس یا پلاک‌های دندانی

5

درمان ارتودنسی سه مرحله دارد. در مرحله‌ی اول از وسایل ارتودنسی برای ایجاد فضا در دهان استفاده می‌شود؛ برای مثال اکسپندر یا وسیع کننده کام برای پهن‌تر کردن کام و میله‌های زبانی (lingual bars) برای پهن کردن فک پایین به کار برده می‌شود. گام بعدی مرحله‌ی اصلاحی فعال است که در آن دندان‌ها سیم‌کشی می‌شود یا از بریس و پلاک‌های دندانی استفاده می‌شود. سپس دندان‌ها تنظیم و مرتب می‌شود و مال اکلوژن اصلاح می‌شود، طول درمان به شدت ناهنجاری و بی‌نظمی دندان‌ها و مشکلات فک بستگی دارد. مرحله‌ی سوم مرحله‌ی نگهداری است، بعد از برداشتن بریس لازم است که بیمار از ریتینر یا پلاک نگهدارنده‌ی ثابت یا متحرک استفاده کند و هر شش ماه یک بار به متخصص ارتودنسی مراجعه کند تا نتایج به دست آمده حفظ شود.

انواع بریس های ارتودنسی

  • بریس فلزی: بریس‌های فلزی از سیم و براکت‌های ثابت تشکیل می‌شوند. براکت‌های ثابت با کامپوزیت یا گلاس آینومر روی تک تک دندان‌ها چسبانده می‌شود.
  • بریسهای ثابت شفاف: بریس ثابت شفاف از براکت‌های ثابتی تشکیل می‌شود که از سرامیک یا ماده کامپوزیت ساخته شده است. چون سرامیک سخت‌تر از سطح دندان است، اگر دندان‌های مقابل با سرامیک برخورد کند، سطح دندان ساییده می‌شود، بنابراین لبه‌های دندان کوتاه می‌شود یا دندان لب‌پر می‌شود. سختی براکت‌های کامپوزیتی از سختی سطح دندان کمتر است، بنابراین وقتی دندان‌های مقابل به براکت کامپوزیتی برخورد می‌کند، احتمال جدا شدن براکت‌ها وجود دارد.
  • بریس لینگوال یا پشت دندانی : بریس لینگوال از براکت‌هایی فلزی تشکیل می‌شود که پشت دندان‌ها چسبانده می‌شود. براکت‌های پشت دندانی نازک‌تر از براکت‌های فلزی معمولی هستند و شکل سیم بریس لینگوال نیز متفاوت است. از بریس لینگوال می‌توان در ارتودنسی معمولی برای اصلاح بایت کامل یا در ارتودنسی کوتاه مدت یا سریع استفاده کرد. بریس پشت دندانی زبان را آزار می‌دهد و دردناک است.
  • ارتودنسی نامرئی : در این روش از یک مجموعه پلاک‌های پلاستیکی شفاف استفاده می‌شود. زمانی که بیمار این پلاک‌ها را روی دندان‌ها قرار می‌دهد، پلاک فشار ملایمی را روی دندان‌ها وارد می‌کند و آنها را به سمت موقعیت صحیح هدایت می‌کند. از هر پلاک تقریباً دو هفته استفاده می‌شود. بیماران معمولاً باید پلاک را روزانه ۲۲ ساعت در دهان داشته باشند تا دندان‌ها به تدریج مرتب شود.

جراحی اصلاحی فک یا جراحی ارتوگناتیک

6

جراحی فک معمولاً داخل دهان انجام می‌شود و جای زخمی را روی چانه، فک یا دور دهان باقی نمی‌گذارد. البته گاهی اوقات لازم است که برش‌های کوچکی خارج دهان ایجاد شود. جراح استخوان‌های فک را می‌برد و آنها را در موقعیت صحیح قرار می‌دهد. جراح بعد از اتمام جابجایی فک، استخوان‌ها را با رابر بند، سیم، پیچ یا پلاک‌های استخوانی ظریف در موقعیت جدید ثابت نگه می‌دارد. این پیچ‌ها که کوچکتر از براکت‌های ارتودنسی هستند، به مرور زمان به استخوان فک جوش می‌خورند. استخوان اضافی در بعضی موارد به فک اضافه می‌شود. جراح استخوان لازم برای پیوند را از نقاط دیگر بدن بیمار، مانند پا، دندان یا مفصل ران می‌گیرد و آن را با پیچ و پلاک محکم می‌کند. همچنین استخوان در بعضی موارد فرم‌دهی می‌شود تا فک‌ها و دندان‌ها بهتر روی هم قرار بگیرد. جراحی فک را می‌توان روی فک بالا، فک پایین، چانه یا ترکیبی از این نقاط انجام داد.

دوران بهبود بعد از جراحی فک

بیمار بعد از به هوش آمدن خوابالود است و دور دهان و صورتش دردناک و متورم است. جراح حین عمل مراقب است که آسیبی به عصب‌های کشیده شده در امتداد فک نزند، بااین حال بعضی نقاط صورت بلافاصله بعد از جراحی بی‌حس خواهد بود. این بی‌حسی معمولاً به مرور زمان برطرف می‌شود. بیمار بعد از به هوش آمدن می‌تواند دهانش را باز کند. جراح کش‌هایی را روز بعد از عمل به بریس‌های دندان‌های بالا و پایین متصل می‌کند تا دندان‌ها به سمت موقعیت صحیح هدایت شود. صورت تا چند روز بعد از جراحی متورم است و مقداری کبودی، به ویژه زیر چانه و گاهی اوقات روی گردن وجود دارد، کبودی‌های گردن به کبودی‌های در حال برطرف شدن فک‌ مربوط می‌شود. بیمار بعد از یک تا دو روز می‌تواند فعالیت‌های معمول خود را انجام دهد و طبق روال معمول از دهان استفاده کند.

برای اشتراک گذاری در تلگرام کلیک کنید
0 Comments

Leave a reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*


شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

کلیه حقوق مادی و معنوی برای وب سایت دنتبوک محفوظ می باشد

Powered by Mehdi Naddaf

Log in with your credentials

Forgot your details?